Nowelizacja Kodeksu spółek handlowych – rozszerzenie katalogu przestępstw z art. 18 § 2 KSH

5 września 2022

Istotną zmianą, którą wprowadziła ustawa nowelizująca Kodeks spółek handlowych, jest rozszerzenie katalogu przestępstw, których popełnienie stwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym wyklucza możliwość sprawowania funkcji w organach spółek kapitałowych. Zmiany te, wynikające z art 18 KSH, mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa obrotu gospodarczego i nakładają na spółki nowe obowiązki weryfikacyjne.

Jako kancelaria oferująca kompleksową obsługę prawną spółek, na bieżąco monitorujemy status prawny członków organów naszych klientów, aby zapewnić pełną zgodność z aktualnymi przepisami.

Kogo dotyczy zakaz z art 18 KSH?

Będąc dokładniejszym, omawiana zmiana dotyczy zakazu pełnienia kluczowych funkcji w spółkach z o.o., spółkach akcyjnych oraz prostych spółkach akcyjnych. Obejmuje ona stanowiska:

• członka zarządu,
• członka rady nadzorczej,
• członka komisji rewizyjnej,
• likwidatora,
• prokurenta.

Co niezwykle istotne – nowe przepisy nie działają wyłącznie "na przyszłość". Odnoszą się one także do osób, które rozpoczęły pełnienie powyższych funkcji przed wejściem w życie zmian w KSH. Oznacza to, że osoba skazana prawomocnym wyrokiem za nowo dodane do katalogu przestępstwa, traci mandat do sprawowania funkcji z mocy prawa.

O jakie przestępstwa rozszerzono katalog?

Obecnie obowiązujący katalog przestępstw z art. 18 § 2 KSH został znacznie rozbudowany. Do dotychczasowych czynów (głównie przeciwko obrotowi gospodarczemu) dodano przestępstwa związane z korupcją i nadużyciami władzy, w tym:

• Przyjmowanie korzyści majątkowych lub osobistych albo ich obietnic w związku z pełnieniem funkcji publicznej (tzw. sprzedajność),
• Udzielanie lub obietnica udzielenia korzyści majątkowej/osobistej osobie pełniącej funkcję publiczną (przekupstwo),
• Płatna protekcja – pośrednictwo w załatwieniu sprawy w zamian za korzyść, powołując się na wpływy w instytucjach państwowych czy samorządowych,
• Przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego, jeżeli skutkuje to szkodą interesu publicznego lub prywatnego.

Nowe brzmienie art. 18 § 2 KSH

Na mocy art. 1 pkt 3 Ustawy z dnia 9 lutego 2022 r. o zmianie ustawy Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw, przepis ten zyskał następujące brzmienie:

Co to oznacza dla obecnych członków zarządu?

Rozszerzenie katalogu przestępstw może rodzić poważne konsekwencje dla spółek, które nie zweryfikowały historii karalności swoich władz. Jeśli urzędujący członek zarządu został w przeszłości skazany za jedno z nowo dodanych przestępstw (np. korupcję menedżerską czy płatną protekcję), jego mandat wygasa automatycznie. W takiej sytuacji wszelkie działania podejmowane przez taką osobę w imieniu spółki mogą zostać podważone, co rodzi ogromne ryzyko prawne i biznesowe dla całej organizacji.

Automatyczna weryfikacja przez sądy (System KRK)

Ustawodawca zadbał również o szczelność systemu. Znowelizowana ustawa zobowiązuje Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego (KRK) do udzielania sądom rejestrowym z urzędu informacji o osobach, które od dnia wejścia w życie nowelizacji nie będą mogły pełnić funkcji w spółkach kapitałowych.

W praktyce oznacza to koniec ery oświadczeń o niekaralności składanych "na wiarę". System teleinformatyczny sądów rejestrowych będzie automatycznie weryfikował kandydatów przy wpisach do KRS pod kątem wymogów art 18 KSH, co uniemożliwi rejestrację osób skazanych za wyżej wymienione czyny.