1 lipca 2024
W miarę jak kryptowaluty, takie jak Bitcoin i Ethereum, stają się coraz bardziej popularne, pojawiają się również nowe wyzwania związane z ich regulacją i ochroną prawną. W naszym poprzednim artykule o kryptowalutach w prawie cywilnym analizowaliśmy status własności cyfrowych aktywów. Dziś przyjrzymy się perspektywie prawnokarnej.
Kluczowym pytaniem jest, czy fałszowanie kryptowalut może być uznane za przestępstwo na podstawie art. [cite_start]310 Kodeksu karnego (KK) w polskim prawie oraz jakie są ewentualne konsekwencje prawne takich działań [cite: 566-568].
Przepis ten jest jasno zdefiniowany i odnosi się do tradycyjnych form pieniądza takich jak banknoty i monety oraz innych środków płatniczych. [cite_start]Przedmiotem bezpośredniego działania sprawcy omawianego czynu będzie „polski albo obcy pieniądz, inny środek płatniczy albo dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej albo zawierający obowiązek wypłaty kapitału, odsetek, udziału w zyskach albo stwierdzenie uczestnictwa w spółce” [cite: 574-575].
Ustawa karna posługuje się określeniem „polski pieniądz”, co powinno być rozumiane w sensie „znak pieniężny Rzeczypospolitej Polskiej”. [cite_start]Przez pojęcie polskiego pieniądza należy rozumieć wyłącznie pieniądze będące w obiegu, a więc stanowiące prawny środek płatniczy [cite: 576-577]. Z kolei „obcym pieniądzem” jest pieniądz stanowiący prawny środek płatniczy dowolnego kraju, a także pieniądz większości państw Unii Europejskiej (euro).
Jednakże, w kontekście kryptowalut pojawia się pewien problem – kryptowaluty nie są uznawane za „pieniądze” w tradycyjnym znaczeniu według polskiego prawa.
1. Brak definicji prawnej kryptowaluty w polskim prawie
Zasadniczą przeszkodą w uznaniu fałszowania kryptowalut za przestępstwo na podstawie art. 310 KK jest brak formalnej definicji kryptowaluty w polskim prawie. [cite_start]Kryptowaluty nie są uważane za „pieniądz” ani „środek płatniczy” w tradycyjnym znaczeniu, co oznacza, że działania takie jak tworzenie fałszywych jednostek kryptowalut czy manipulacja istniejącymi jednostkami nie są bezpośrednio penalizowane przez ten artykuł [cite: 583-585].
Kryptowaluty, takie jak Bitcoin czy Ethereum, funkcjonują w oparciu o zdecentralizowane technologie blockchain, które nie posiadają scentralizowanego organu emisyjnego ani regulacyjnego. Z tego powodu kryptowaluty nie spełniają tradycyjnych kryteriów, które polskie prawo przypisuje środkom płatniczym. [cite_start]Zgodnie z obowiązującymi przepisami, środkiem płatniczym jest jedynie pieniądz emitowany przez uprawnione do tego instytucje, takie jak bank centralny [cite: 587-590].
3. Brak regulacji prawnych a konsekwencje dla wymiaru sprawiedliwości
Brak definicji prawnej kryptowaluty w polskim systemie prawnym oznacza również, że nie ma jednoznacznych regulacji dotyczących ochrony prawnej użytkowników kryptowalut oraz przeciwdziałania przestępstwom związanym z tymi aktywami. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której organy ścigania oraz sądy muszą polegać na analogiach do istniejących przepisów dotyczących tradycyjnych form pieniądza oraz oszustw finansowych. [cite_start]Brak precyzyjnych regulacji prawnych utrudnia skuteczne ściganie przestępstw związanych z nowymi technologiami [cite: 592-594].
4. Problemy interpretacyjne i prawne
W kontekście art. 310 KK, brak definicji kryptowaluty stwarza poważne problemy interpretacyjne. [cite_start]Przepis ten odnosi się wyłącznie do środków płatniczych w tradycyjnym rozumieniu, co oznacza, że kryptowaluty, jako aktywa cyfrowe, nie mieszczą się w ramach tej definicji [cite: 596-597].
5. Konieczność zmian legislacyjnych
Dopóki kryptowaluty nie zostaną jednoznacznie zdefiniowane w polskim prawie jako „środek płatniczy” lub „inny środek płatniczy”, będą one poza bezpośrednim zasięgiem art. 310 KK. W związku z dynamicznym rozwojem technologii blockchain i rosnącą popularnością kryptowalut, istnieje pilna potrzeba aktualizacji przepisów prawnych, aby uwzględniały one również cyfrowe waluty.
Mimo że fałszowanie kryptowalut nie jest obecnie bezpośrednio penalizowane na mocy art. [cite_start]310 KK, działania związane z kryptowalutami mogą być ścigane na podstawie innych przepisów prawa karnego [cite: 601-602].
Na przykład, oszustwa związane z kryptowalutami mogą być ścigane na podstawie art. 286 KK, który penalizuje działania mające na celu oszukiwanie innych w celu uzyskania korzyści majątkowych. [cite_start]Ponadto, fałszowanie danych komputerowych lub manipulacja cyfrowymi środkami może być ścigana na podstawie przepisów dotyczących przestępstw komputerowych (np. art. 287 KK) [cite: 603-605].
Podsumowując: W świetle obecnych przepisów prawa karnego w Polsce, fałszowanie kryptowalut nie może być uznane za przestępstwo na podstawie art. 310 KK, ponieważ kryptowaluty nie są formalnie zdefiniowane jako „pieniądz lub środek płatniczy”. Niemniej jednak, rosnąca popularność kryptowalut wymaga aktualizacji przepisów ustawy karnej, aby skutecznie przeciwdziałać i ścigać tego rodzaju przestępstwa.
Jeśli interesują Państwa inne zagadnienia prawne w medycynie, zachęcamy do przeczytania wpisu o Funduszu Kompensacyjnym Zdarzeń Medycznych.
W kolejnym wpisie poruszymy temat innej istotnej kwestii finansowej – Przełomowa Uchwała Sądu Najwyższego ws. kredytów frankowych.
[1] Z. Ćwiąkalski [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278-363 k.k., wyd. V, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2022, art. 310.
[2, 3, 4] Op. cit Z. Ćwiąkalski.
[5] Grześkowiak, A., Wiak, K. (red.). (2021). Kodeks karny. Komentarz. Warszawa.
[6] Stefański, R. (red.). (2021). Kodeks karny. Komentarz. Warszawa.
[7] Jasiński, W., Mądrzejowski, W., Wiciak, K. (red.). (2013). Przestępczość zorganizowana: fenomen, współczesne zagrożenia, zwalczanie. Ujęcie praktyczne. Szczytno.
Nasza Kancelaria specjalizuje się w prawie finansowym oraz przestępstwach kryptowalutowych. Dowiedz się więcej o naszej specjalizacji.
SPRAWDŹ OFERTĘ: PRAWO NOWYCH TECHNOLOGIIWdrożenie: SEOmotive.pl