Niecelowa egzekucja komornicza – kogo obciążają koszty postępowania?
Pierwsza publikacja: Luty 2024 · Aktualizacja: Marzec 2026
Najczęściej w przypadku postępowania egzekucyjnego koszty obciążają dłużnika. Co jednak, gdy miała miejsce niecelowa egzekucja — np. dlatego, że nakaz zapłaty doręczono na nieprawidłowy adres, dłużnik już spłacił dług, albo wierzyciel wszczął egzekucję przeciwko osobie zmarłej?
W takich przypadkach koszty powinny obciążać wierzyciela. Poniżej omawiamy aktualne przepisy, najnowsze orzecznictwo (w tym uchwałę SN z 5 kwietnia 2024 r.) oraz praktyczny poradnik — jak krok po kroku zaskarżyć postanowienie komornika o kosztach.
Spis treści:
- 1. Historia sprawy — postanowienie SR Gdańsk-Południe
- 2. Niecelowa egzekucja a koszty — co mówią przepisy?
- 3. Kiedy egzekucja jest niecelowa? Lista przesłanek
- 4. Art. 29 vs art. 30 u.k.k. — ile płaci wierzyciel?
- 5. Najnowsze orzecznictwo (2024–2026)
- 6. Jak zaskarżyć postanowienie komornika — krok po kroku
- 7. Pełne uzasadnienie orzeczenia (po anonimizacji)
- 8. Najczęstsze pytania
Skontaktuj się z nami, aby wstrzymać egzekucję →
1. Historia sprawy naszego Klienta
W jednej ze spraw nasz Klient został pozwany przez fundusz wierzytelności* z siedzibą na terenie Trójmiasta. Sprawy z udziałem funduszy wierzytelności (dawniej: sekurytyzacyjnych) często dotyczą skupowanych wierzytelności bankowych, co stanowi istotną część naszej praktyki w obszarze prawa bankowego. Prowadzimy również sprawy o nieskuteczne wypowiedzenie umowy kredytu i cesję wierzytelności oraz o zwrot środków z nieautoryzowanych transakcji.
Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wydał w 2017 r. nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym, który został doręczony na nieaktualny adres dłużnika. Nakaz uprawomocnił się poprzez tzw. „podwójną awizację". W oparciu o tytuł wykonawczy komornik wszczął egzekucję.
W 2023 r. na skutek naszej działalności nakaz zapłaty został uchylony, a komornik umorzył egzekucję ze względu na upadek tytułu wykonawczego (art. 824 § 1 pkt 5 k.p.c.). W postanowieniu o umorzeniu kosztami obciążono jednak dłużnika — co było błędem, który skutecznie zaskarżyliśmy.
* Od 2024 r. ustawodawca zmienił nazwę „fundusz sekurytyzacyjny" na „fundusz wierzytelności" (wyspecjalizowany fundusz wierzytelności) — nowelizacja ustawy o funduszach inwestycyjnych. Podmioty zachowały tożsamość, prawa i uprawnienia.
2. Niecelowa egzekucja a koszty — co mówią przepisy?
Zgodnie z art. 770 § 1 k.p.c. (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 1568) dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Ogólne przepisy dot. kosztów postępowania (art. 98–110 k.p.c.) mają odpowiednie zastosowanie do postępowania egzekucyjnego.
Kluczowe jest słowo „celowego" — w przypadku niecelowego wszczęcia egzekucji koszty powinny obciążać wierzyciela, nie dłużnika.
Zgodnie z uzasadnieniem uchwały Sądu Najwyższego z 8 marca 2013 r. (III CZP 109/12):
„Pojęcie «niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego» (...) pozwala na pewne uelastycznienie (...) Chodzi tu o sytuację, w której w chwili wszczęcia postępowania czynności komornika nie mogły doprowadzić do zrealizowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, wierzyciel zaś jeszcze przed złożeniem wniosku egzekucyjnego mógł się o tym dowiedzieć i nie składać wniosku egzekucyjnego (...)"
Ważne zastrzeżenie
Ocena niecelowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego dokonywana jest zawsze na moment jego inicjowania przez wierzyciela. Gdy egzekucja przestaje być zasadna dopiero w trakcie jej trwania (np. dłużnik uzyskuje przywrócenie terminu na sprzeciw) — takie postępowanie nie będzie uznane za wszczęte niecelowo, bo w chwili wszczęcia było celowe.
3. Kiedy egzekucja jest niecelowa? Lista przesłanek
Polskie prawo nie zawiera zamkniętego katalogu sytuacji, w których egzekucję uznaje się za niecelową. Ocena zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Na podstawie aktualnej doktryny i orzecznictwa wyróżnia się następujące przesłanki:
| Przesłanka niecelowości | Podstawa prawna / orzeczenie |
|---|---|
| Doręczenie nakazu zapłaty na błędny adres — tytuł nie powstał skutecznie | SR Gdańsk-Południe, XII 1 Co 1984/23 |
| Spełnienie świadczenia przez dłużnika przed złożeniem wniosku egzekucyjnego | Art. 30 u.k.k., doktryna |
| Śmierć dłużnika przed wszczęciem egzekucji | Uchwała SN III CZP 6/23 z 5.04.2024 r. |
| Ogłoszenie upadłości dłużnika | SR Gdańsk-Południe, XII 1 Co 185/25; zob. też etapy postępowania upadłościowego |
| Wskazanie we wniosku osoby niebędącej dłużnikiem | Art. 30 u.k.k. wprost |
| Wierzyciel wiedział o pozbawieniu tytułu wykonalności lub o przesłankach do tego | Doktryna, komentarz do art. 770 k.p.c. |
| Egzekucja na podstawie zrealizowanego tytułu (dług spłacony) | Art. 30 u.k.k., uchwała SN III CZP 109/12 |
4. Art. 29 vs art. 30 u.k.k. — ile płaci wierzyciel?
Ustawa o kosztach komorniczych (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 377) przewiduje dwa odrębne mechanizmy obciążenia wierzyciela opłatą:
| Przepis | Sytuacja | Opłata |
|---|---|---|
| Art. 29 ust. 1 | Umorzenie na wniosek wierzyciela lub z braku aktywności (art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c.) | 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania |
| Art. 30 | Oczywiście niecelowe wszczęcie egzekucji lub wskazanie osoby niebędącej dłużnikiem | 10% egzekwowanego świadczenia |
Opłata stosunkowa wynosi minimum 150 zł, maksimum 50 000 zł (art. 25 u.k.k.). W przypadku art. 30 komornik nie ściąga opłaty od dłużnika, a pobraną opłatę mu zwraca. Warto pamiętać, że kwestie kosztów w sporach z bankami dotyczą nie tylko egzekucji — konsumenci mogą również dochodzić zwrotu prowizji przy wcześniejszej spłacie kredytu.
Wyjątek od art. 29
Jeśli wierzyciel wykaże, że przyczyną umorzenia było spełnienie świadczenia przez dłużnika w terminie miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji — opłata obciąża dłużnika, nie wierzyciela.
5. Najnowsze orzecznictwo (2024–2026)
Uchwała SN z 5 kwietnia 2024 r. (III CZP 6/23) — kluczowa
Sąd Najwyższy orzekł, że złożenie przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji przeciwko zmarłemu dłużnikowi może stanowić oczywiście niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 30 u.k.k. SN złagodził tym samym swoje wcześniejsze stanowisko z uchwały z 27 stycznia 2022 r. (III CZP 36/22), stwierdzając jednocześnie, że badanie przez wierzyciela zdolności sądowej dłużnika byłoby sprzeczne z wymogami praktyki obrotu.
SR Gdańsk-Południe, XII 1 Co 708/24 (21 stycznia 2025 r.)
Interesujące orzeczenie z tej samej jednostki co sprawa z naszego artykułu — fundusz wierzytelności vs. dłużnik w zbliżonym stanie faktycznym. Tym razem jednak sąd nie uwzględnił skargi dłużnika, uznając wszczęcie i prowadzenie egzekucji za celowe. To dobrze ilustruje, że nie każdy upadek tytułu oznacza automatycznie niecelowość wszczęcia — orzeczenia są kazuistyczne i zależą od okoliczności. Dla wierzycieli prowadzących działalność gospodarczą oznacza to, że każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.
SR Gdańsk-Południe, XII 1 Co 185/25 (28 maja 2025 r.)
Najnowsze orzeczenie dotyczące niecelowego wszczęcia egzekucji przez fundusz wobec dłużnika znajdującego się w upadłości. Komornik umorzył postępowanie z uwagi na oczywiście niecelowe wszczęcie i obciążył wierzyciela opłatą 10% na podstawie art. 30 u.k.k.
Zmiana stawek zastępstwa prawnego od 2025 r.
Rozporządzeniem z 23 grudnia 2024 r. Minister Sprawiedliwości podwyższył stawki minimalne za czynności radców prawnych i adwokatów o 100%. W omawianej sprawie (XII 1 Co 1984/23) koszty zastępstwa zasądzono w kwocie 917 zł. Przy nowych stawkach analogiczna sprawa dałaby dłużnikowi zwrot znacząco wyższy. Zasada obliczania pozostała bez zmian: przy egzekucji innej niż z nieruchomości — 25% stawki podstawowej z § 2 rozporządzenia.
6. Jak zaskarżyć postanowienie komornika — krok po kroku
Jeśli komornik obciążył Cię kosztami niecelowej egzekucji, masz prawo zaskarżyć jego postanowienie na podstawie art. 767 k.p.c.:
| Krok | Co zrobić? | Termin / Szczegóły |
|---|---|---|
| 1. Termin | Wnieś skargę w terminie tygodniowym od dnia doręczenia postanowienia (lub powzięcia wiadomości o czynności) | 7 dni — termin nieprzekraczalny! |
| 2. Gdzie złożyć | Skargę wnosi się do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności. Komornik w ciągu 3 dni sporządza uzasadnienie i przekazuje akta do sądu. | Sąd rejonowy właściwy dla siedziby komornika |
| 3. Treść skargi | Skarga musi określać: zaskarżoną czynność, zarzuty, wniosek o zmianę/uchylenie + uzasadnienie | Wymogi pisma procesowego (art. 126 k.p.c.) |
| 4. Opłata | Opłata sądowa od skargi | 100 zł |
| 5. Wstrzymanie egzekucji | Wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania automatycznie. Trzeba złożyć odrębny wniosek o zawieszenie/wstrzymanie i uprawdopodobnić szkodę. | Wniosek razem ze skargą |
| 6. Rozpoznanie | Sąd rozpoznaje skargę w terminie tygodniowym (termin instrukcyjny) | W praktyce: 1–3 miesiące |
Jeżeli w Twojej sprawie wystąpiła niecelowa egzekucja, zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią. Po bezpłatnej analizie poinformujemy, czy w sprawie można podjąć kroki prawne zmierzające do umorzenia egzekucji i obciążenia kosztami wierzyciela. Prowadzimy sprawy z zakresu prawa cywilnego i gospodarczego na terenie całej Polski.
Komornik żąda spłaty nienależnych kosztów?
Nie płać niesłusznych kosztów za błędy wierzyciela. Prześlij nam dokumenty — po bezpłatnej analizie poinformujemy Cię, czy możemy doprowadzić do umorzenia egzekucji i przerzucenia kosztów.
Zamów Bezpłatną Analizę Sprawy7. Pełne uzasadnienie orzeczenia (po anonimizacji)
Poniżej prezentujemy całość uzasadnienia postanowienia SR Gdańsk-Południe w Gdańsku z 19 lutego 2024 r. (sygn. XII 1 Co 1984/23) po anonimizacji.
Sygn. akt XII 1 Co 1984/23 | Dnia 19 lutego 2024 r.
POSTANOWIENIE
Wydział XII Cywilny Sekcja do Spraw Egzekucyjnych
w składzie następującym:
Przewodniczący: Sędzia Magdalena Łopuchow
sprawy egzekucyjnej z wniosku wierzyciela x Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą x
przeciwko dłużnikowi x
ze skargi wierzyciela na punkty 3, 4 i 5 postanowienia Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk – Południe w Gdańsku x dnia 12 października 2023 r. w sprawie x
postanawia:
- zmienić postanowienie Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk – Południe w Gdańsku x z dnia 12 października 2023 r. w sprawie x w ten sposób, że:
- uchylić punkt 3 sentencji;
- zmienić punkt 4 sentencji, w ten sposób, że przyznać dłużnikowi kwotę 917 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego i obciążyć nimi w całości wierzyciela;
- zmienić punkt 5 sentencji w ten sposób, że kosztami postępowania egzekucyjnego w całości obciążyć wierzyciela;
- zasądzić od wierzyciela x Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą x na rzecz dłużnika x tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 147,00 (sto czterdzieści siedem) złotych, w tym kwotę 97,00 (dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Dłużnik x, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, w dniu 2 listopada 2023 r. złożył skargę na punkty 3, 4 i 5 postanowienia Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk – Południe w Gdańsku (…) z dnia 12 października 2023 r. w sprawie Km (…).
Zaskarżonemu postanowieniu dłużnik zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 109 k.p.c. w zw. z art. 30 ustawy o kosztach komorniczych poprzez ich błędnie zastosowanie oraz przyjęcie, iż w niniejszej sprawie to dłużnik, a nie wierzyciel jest stroną zobowiązaną do poniesienia kosztów postępowania w sytuacji, gdy egzekucja była niecelowa ze względu na działanie wierzyciela.
Ponadto zdaniem dłużnika Komornik naruszył art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 13 k.p.c. poprzez ich błędną interpretację oraz przyjęcie, iż Komornikowi nie przysługuje uprawnienie do zasądzenie na rzecz dłużnika od wierzyciela kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym.
Skarżący podniósł, że wierzyciel w pozwie z 28 sierpnia 2017 r. wskazał błędny adres zamieszkania dłużnika. Dłużnik wskazał, że od (…) zamieszkuje pod następującym adresem(…). Z kolei wszelka korespondencja w postępowaniu przed Sądem Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie była nadawana na adres: (…). Dłużnik powziął informację o postępowaniu egzekucyjnym dopiero w lipcu 2023 r. (wcześniej korespondencja była doręczana dłużnikowi/pozwanemu na nieprawidłowy adres) i niezwłocznie złożył szereg środków zaskarżenia celem wzruszenia tytułu wykonawczego.
Dłużnik wskazał, że pierwotny, jak i aktualny wierzyciel od dnia wniesienia pozwu do dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazywali na adres dłużnika, który jest nieaktualny od ponad 7 lat. Działanie takie jest przejawem rażącego niedbalstwa oraz naruszeniem prawa dłużnika do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego w sposób uczciwy oraz transparentny.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga dłużnika zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 770 § 1 k.p.c. dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. (...) W konsekwencji podkreślić należy, iż o kosztach postępowania egzekucyjnego komornik rozstrzyga definitywnie na zakończenie postępowania egzekucyjnego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie (…) wszczęcie egzekucji nie było celowe. Tytuł egzekucyjny – jak wykazał skarżący – nie został mu skutecznie doręczony. (...)
Nadto zważyć należy, że składając wniosek egzekucyjny wierzyciel posługiwał się nieaktualnym adresem zamieszkania dłużnika. W ocenie Sądu wierzyciel, będący podmiotem profesjonalnym na rynku obrotu wierzytelnościami, powinien podjąć odpowiednie kroki w celu ustalenia aktualnego adresu zamieszkania dłużnika, w szczególności składając wniosek egzekucyjny po upływie 6 lat od daty uzyskania tytułu wykonawczego.
W ocenie Sądu, z przedstawionych wyżej okoliczności wynika, że wszczęcie postępowania w sprawie (…) było niecelowe. W konsekwencji to wierzyciel winien ponieść koszty postępowania egzekucyjnego.
[1] M. Simbierowicz, T. Skoczylas [w:] Komentarz do ustawy o kosztach komorniczych [w:] Ustawa o komornikach sądowych, red. M. Świtkowski, LEX 2021.
8. Najczęstsze pytania
Kogo obciążają koszty w przypadku niecelowej egzekucji komorniczej?
Kiedy egzekucja jest niecelowa?
Co zrobić, gdy komornik niesłusznie żąda zapłaty kosztów?
Jaka jest różnica między art. 29 a art. 30 ustawy o kosztach komorniczych?
Czy dłużnik może żądać zwrotu kosztów zastępstwa prawnego?
Czy wniesienie skargi na komornika wstrzymuje egzekucję?
Zabezpieczenie o zwolnieniu z płatności rat ws. kredytu WIBOR — Postanowienie SO w Gdańsku
Blog Zabezpieczenie o zwolnieniu z płatności rat ws. kredytu WIBOR — Postanowienie SO w Gdańsku Marzec 2026 Zdjęcie: Freepik Sąd Okręgowy w Gdańsku wydał postanowienie o wstrzymaniu spłaty rat kredytu opartego na WIBOR na czas procesu (sygn. XV C 3674/25 z 29.12.2025 r.). To jedno z nielicznych korzystnych rozstrzygnięć dla kredytobiorców w sprawach WIBOR — dlatego warto przeanalizować, czym jest zabezpieczenie roszczenia, jakie daje […]
AI Act – Co Musisz Wiedzieć o Regulacji Sztucznej Inteligencji w UE
Blog AI Act – Co Musisz Wiedzieć o Regulacji Sztucznej Inteligencji w UE W tym artykule dowiesz się: czym jest AI Act i dlaczego obowiązuje bezpośrednio w Polsce, jaki jest harmonogram wdrożenia – kluczowe daty do 2027 r., jakie kategorie ryzyka wprowadza rozporządzenie i co z tego wynika dla Twojej firmy, kto jest dostawcą a […]
Umowa wdrożeniowa IT a AI Act – jak zabezpieczyć Software House przed nowymi regulacjami?
Blog Umowa wdrożeniowa IT a AI Act – jak zabezpieczyć Software House przed nowymi regulacjami? Zarządzając Software House’em lub agencją IT w 2026 roku, z pewnością mierzysz się z nowym standardem rynku: klienci masowo oczekują integracji sztucznej inteligencji w swoich systemach. O ile operacyjnie, czy też technologicznie to po prostu kolejne zadanie, o tyle z […]
Mega dobrze ze ktos w koncu cos takiego zrobił bo ludzie maja problemy z ratami na WIBORze
Ciekawe co dalej bedzie z tym procesem, bo to sporo znaczy dla innych kredytobiorcow