19 lutego 2024

Najczęściej w przypadku postępowania egzekucyjnego koszty postępowania obciążają dłużnika. Co jednak w przypadku, gdy miała miejsce niecelowa egzekucja, bo doręczenie pozwu nastąpiło na nieprawidłowy adres?
Postanowienie Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z 19.02.2024 r. w sprawie o sygn. XII 1 Co 1984/23 dowodzi, że w takim przypadku koszty powinny obciążać wierzyciela.
W jednej ze spraw nasz Klient został pozwany przez znany Fundusz Sekurytyzacyjny z siedzibą na terenie Trójmiasta. Warto nadmienić, że sprawy z udziałem funduszy często dotyczą skupowanych wierzytelności bankowych, co stanowi istotną część naszej praktyki w obszarze prawa bankowego i spraw frankowych.
Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wydał w 2017 r. nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym, który został doręczony na nieaktualny adres dłużnika. Nakaz uprawomocnił się poprzez tzw. „podwójną awizację”. W oparciu o tytuł wykonawczy komornik wszczął egzekucję.
W 2023 r. na skutek naszej działalności nakaz zapłaty został uchylony a komornik umorzył egzekucję ze względu na upadek tytułu wykonawczego. W postanowieniu o umorzeniu kosztami obciążono jednak dłużnika.
Zgodnie z art. 770 § 1 k.p.c. dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Ogólne przepisy dot. kosztów postępowania (art. 98-110 k.p.c) mają również odpowiednie zastosowanie do postępowania egzekucyjnego.
W zw. z powyższym w przypadku niecelowego wszczęcia egzekucji koszty powinny obciążać wierzyciela.
Niecelowość wszczęcia egzekucji zachodzi m.in. w przypadku braku podstaw do złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji, wszczęcia egzekucji na podstawie zrealizowanego tytułu wykonawczego lub wszczęcia egzekucji na podstawie tytułu pozbawionego wykonalności.
Zgodnie z uzasadnieniem Uchwały Sądu Najwyższego z 8 marca 2013 r. w sprawie o sygn. III CZP 109/12:
„Pojęcie "niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego" (...) pozwala na pewne uelastycznienie (...) Chodzi tu o sytuację, w której w chwili wszczęcia postępowania czynności komornika nie mogły doprowadzić do zrealizowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, wierzyciel zaś jeszcze przed złożeniem wniosku egzekucyjnego mógł się o tym dowiedzieć i nie składać wniosku egzekucyjnego (...)”
Na tożsamym stanowisku stanął również Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w omawianej sprawie, który stwierdził, że to wierzyciela jako podmiot profesjonalny powinny obciążać koszty niecelowego wszczęcia egzekucji.
Jeżeli w Państwa sprawie wystąpiła niecelowa egzekucja, zapraszamy serdecznie do kontaktu z naszą Kancelarią. Po bezpłatnej analizie sprawy poinformujemy Państwa czy w sprawie można podjąć kroki prawne zmierzające do umorzenia egzekucji.
Poniżej prezentujemy całość uzasadnienia w sprawie po anonimizacji.
Sygn. akt XII 1 Co 1984/23 | Dnia 19 lutego 2024 r.
postanawia:
Dłużnik x, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, w dniu 2 listopada 2023 r. złożył skargę na punkty 3, 4 i 5 postanowienia Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk – Południe w Gdańsku (…) z dnia 12 października 2023 r. w sprawie Km (…).
Zaskarżonemu postanowieniu dłużnik zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 109 k.p.c. w zw. z art. 30 ustawy o kosztach komorniczych poprzez ich błędnie zastosowanie oraz przyjęcie, iż w niniejszej sprawie to dłużnik, a nie wierzyciel jest stroną zobowiązaną do poniesienia kosztów postępowania w sytuacji, gdy egzekucja była niecelowa ze względu na działanie wierzyciela.
Ponadto zdaniem dłużnika Komornik naruszył art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 13 k.p.c. poprzez ich błędną interpretację oraz przyjęcie, iż Komornikowi nie przysługuje uprawnienie do zasądzenie na rzecz dłużnika od wierzyciela kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym.
Skarżący podniósł, że wierzyciel w pozwie z 28 sierpnia 2017 r. wskazał błędny adres zamieszkania dłużnika. Dłużnik wskazał, że od (…) zamieszkuje pod następującym adresem(…). Z kolei wszelka korespondencja w postępowaniu przed Sądem Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie była nadawana na adres: (…). Dłużnik powziął informację o postępowaniu egzekucyjnym dopiero w lipcu 2023 r. (wcześniej korespondencja była doręczana dłużnikowi/pozwanemu na nieprawidłowy adres) i niezwłocznie złożył szereg środków zaskarżenia celem wzruszenia tytułu wykonawczego.
Dłużnik wskazał, że pierwotny, jak i aktualny wierzyciel od dnia wniesienia pozwu do dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazywali na adres dłużnika, który jest nieaktualny od ponad 7 lat. Działanie takie jest przejawem rażącego niedbalstwa oraz naruszeniem prawa dłużnika do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego w sposób uczciwy oraz transparentny. Ponadto dłużnik podkreślił, że nigdy nie był zobowiązany do świadczenia na rzecz żadnego z wierzycieli.
Skarżący wniósł o zmianę punktów 3, 4 i 5 zaskarżonego postanowienia poprzez obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie od wierzyciela na rzecz dłużnika kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w postępowania egzekucyjnym.
Komornik przekazał uzasadnienie dokonania zaskarżonej czynności wraz z aktami egzekucyjnymi (…) wnosząc o oddalenie skargi dłużnika w całości jako bezzasadnej.
Sąd ustalił, co następuje:
Postępowanie egzekucyjne w sprawie Km (…) zostało wszczęte na wniosek wierzyciela (…) przeciwko dłużnikowi (…) w oparciu o tytuł wykonawczy w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 11 października 2017 r. wydanego przez Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie w sprawie pod sygn. akt (…), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 28 grudnia 2017 r.
We wniosku egzekucyjnym wierzyciel wskazał, że adresem zamieszkania dłużnika jest (…). Dłużnik nie podejmował korespondencji pod wskazanym adresem. W toku postępowania egzekucyjnego Komornik ustalił adres zameldowania dłużnika (…), pod którym dłużnik również nie podejmował korespondencji.
Pismem z dnia 20 września 2023 r. dłużnik, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na utratę mocy nakazu zapłaty, na podstawie którego prowadzone było postępowanie (k. 36 i nast. akt Km). Pełnomocnik dłużnika przedłożył Komornikowi kopię postanowienia Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie z dnia 16 sierpnia 2023 r. wydanego w sprawie pod sygn. akt (…), w którym Sąd odrzucił wniosek dłużnika o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od nakazu zapłaty i postanowił przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu Gdańsk- Południe w Gdańsku. W uzasadnieniu opisanego postanowienia Sąd wskazał, że strona pozwana uprawdopodobniła, że nie zamieszkiwała pod adresem wskazanym w pozwie.
Postanowieniem z dnia 12 października 2023 r. Komornik umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 824 § 1 pkt 5 k.p.c. i ustalił koszty postępowania egzekucyjnego na kwotę 420,35 zł (w tym opłata egzekucyjna ustalona na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych) i w całości obciążył nimi dłużnika (k. 48 akt Km).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt egzekucyjnych (…)
Sąd zważył, co następuje:
Skarga dłużnika zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 770 § 1 k.p.c. dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Przy czym koszty te ściąga się wraz z egzekwowanym roszczeniem. Koszty egzekucji ustala postanowieniem komornik, jeżeli przeprowadzenie egzekucji należy do niego (…). Tym samym, obowiązującą w postępowaniu rozpoznawczym regułę odpowiedzialności za wynik procesu zastąpiono w postępowaniu egzekucyjnym zasadą odpowiedzialności dłużnika za koszty egzekucji, połączoną z zasadą kosztów celowych. W doktrynie i orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że pozostałe reguły odnoszące się do kosztów postępowania rozpoznawczego, normowane w art. 98-110 k.p.c., mają także odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, pod warunkiem, że nie naruszają zasady ponoszenia celowych kosztów egzekucji przez dłużnika. Dłużnik zatem przeważnie zawsze ponosi koszty egzekucji, ale tylko w zakresie kosztów, które są zarazem niezbędne i celowe. Zgodnie zaś z art. 108 § 1 k.p.c. zdanie pierwsze, Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Na mocy art. 13 § 2 k.p.c. zasada ta znajduje odpowiednie zastosowanie również w postępowaniu egzekucyjnym.
W konsekwencji podkreślić należy, iż o kosztach postępowania egzekucyjnego (w tym o opłacie stosunkowej) komornik rozstrzyga definitywnie na zakończenie postępowania egzekucyjnego, wydając w tym przedmiocie stosowne postanowienie. Dopiero wówczas komornik ma bowiem pełne podstawy do ustalenia podstaw prawnych i faktycznych w zakresie tychże kosztów, jak również oceny, które z nich miały charakter kosztów niezbędnych do celowego przeprowadzenia egzekucji. Komornik musi mieć przy tym na uwadze przebieg całego postępowania.
Pojęcie niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie jest zdefiniowane w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Sąd, dokonując analizy zarzutów skargi w oparciu o zawartość akt postępowania egzekucyjnego, posiłkował się wciąż aktualnym stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w uzasadnieniu uchwały z dnia 8 marca 2013 r. (III CZP 109/12) [...] Zatem sam upadek nakazu zapłaty w toku czynności procesowych podjętych przez dłużnika nie uzasadnia przyjęcia, że w chwili, gdy wierzyciel dysponujący tytułem wykonawczym skierował wniosek do organu egzekucyjnego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, nie były to czynności celowe.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie (…) wszczęcie egzekucji nie było celowe. Tytuł egzekucyjny– jak wykazał skarżący – nie został mu skutecznie doręczony. Fakt ten potwierdził także Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie, który postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2023 r. (k. 34 akt Co) wskazał, iż doręczenie pozwanemu nakazu zapłaty nie było skuteczne z uwagi na błędny adres. Do swojej skargi dłużnik załączył kopie dokumentów z akt sprawy (…)
Nadto zważyć należy, że składając wniosek egzekucyjny wierzyciel posługiwał się nieaktualnym adresem zamieszkania dłużnika. W ocenie Sądu wierzyciel, będący podmiotem profesjonalnym na rynku obrotu wierzytelnościami, powinien podjąć odpowiednie kroki w celu ustalenia aktualnego adresu zamieszkania dłużnika, w szczególności składając wniosek egzekucyjny po upływie 6 lat od daty uzyskania tytułu wykonawczego.
W ocenie Sądu, z przedstawionych wyżej okoliczności wynika, że wszczęcie postępowania w sprawie (…) było niecelowe. W konsekwencji to wierzyciel winien ponieść koszty postępowania egzekucyjnego.
Konsekwencją obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w całości jest przyznanie dłużnikowi reprezentowanemu w postępowaniu egzekucyjnym przez adwokata kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 917 złotych (w tym opłata skarbowa w wysokości 17 zł) i obciążenie nimi wierzyciela w całości. Sąd dokonał ustalenia wysokości kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym w oparciu o § 8 ust. 1 pkt 7 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcowskie (Dz. U. z 2015r., poz. 1800).Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 767 k.p.c. oraz powołanych przepisów prawa, orzekł jak w punkcie 1 sentencji.
O kosztach postępowania wywołanego wniesieniem skargi, Sąd orzekł w punkcie 2 postanowienia, w oparciu o przepis art. 98 § 1 oraz § 11 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z § 8 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radcowskie mając na uwadze wynik postępowania – fakt uwzględnienia skargi dłużnika w całości.
[1] M. Simbierowicz, T. Skoczylas [w:] Komentarz do ustawy o kosztach komorniczych [w:] Ustawa o komornikach sądowych, red. M. Świtkowski, LEX 2021.
Wdrożenie: SEOmotive.pl