Odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki z o.o.

31 marca 2021

Odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki to jeden z najważniejszych tematów w prawie handlowym. Jedną z przyczyn, która czyni tworzenie i uczestniczenie w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością atrakcyjnym jest fakt, że jako spółka kapitałowa stanowi ona oddzielny podmiot prawa, który odpowiada za zobowiązania własnym, odrębnym majątkiem. Jednak czy osoby kierujące spółką nigdy nie muszą się obawiać sięgnięcia do ich portfela przez wierzycieli?

1. Artykuł 299 KSH – podstawa odpowiedzialności

Odpowiedź na pytanie o bezpieczeństwo majątku prywatnego znajduje się w art. 299 Kodeksu spółek handlowych, który w §1 stanowi: „Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania”. Jest to odpowiedzialność uzupełniająca (subsydiarna), co oznacza, że wierzyciel może pozwać zarząd dopiero wtedy, gdy nie uda mu się ściągnąć długu bezpośrednio ze spółki.

Jeśli szukasz bezpieczniejszej alternatywy dla struktury zarządczej, sprawdź, dlaczego warto założyć spółkę komandytową, gdzie odpowiedzialność komandytariusza jest ograniczona do sumy komandytowej.

2. Zakres roszczeń i odsetki ustawowe

Wierzyciel dochodzący roszczenia musi przedstawić tytuł egzekucyjny przeciwko spółce oraz udowodnić bezskuteczność egzekucji (np. przez postanowienie komornika o umorzeniu). Odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki obejmuje:

• należność główną,
• koszty procesu oraz koszty postępowania egzekucyjnego przeciwko spółce,
• odsetki ustawowe od należności głównej.

Niezwykle ważne jest, że wierzyciel może żądać dalszych odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego członkowi zarządu w wezwaniu do zapłaty. Odpowiedzialność ta ma charakter solidarny, co pozwala pozwać wszystkich członków zarządu jednocześnie.

3. Jak uniknąć odpowiedzialności majątkowej?

Ustawodawca przewidział sytuacje, w których członek zarządu może uwolnić się od konieczności płacenia długów spółki z własnych środków. Musi on wykazać, że:

• we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego,
• niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło nie z jego winy,
• pomimo niezgłoszenia wniosku, wierzyciel nie poniósł szkody.

Ryzyko prawne w biznesie dotyczy nie tylko długów, ale i marketingu – pamiętaj o nowych zasadach, o których pisaliśmy w tekście o reklamie wyrobów medycznych, aby uniknąć kar do 2 mln zł.

4. Domniemanie winy i postępowanie nakazowe

W procesie z art. 299 KSH obowiązuje domniemanie winy członka zarządu. Oznacza to, że to prezes musi udowodnić dopełnienie obowiązków, a nie wierzyciel jego zaniedbanie. Prawomocne postanowienie komornika ułatwia wierzycielowi uzyskanie nakazu zapłaty, który stanowi tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności.

Należy podkreślić, że omówione postępowanie nie wyłącza dochodzenia naprawienia szkody na zasadach ogólnych. Podobnie jak przy prawie do tajemnicy czy ochronie znaków towarowych, rzetelność i znajomość procedur jest kluczem do bezpieczeństwa prawnego.