Odpowiedzialność za rzeczy klienta – czy napis "nie odpowiadamy" jest legalny?

11 stycznia 2021

Wiele miejsc typu restauracje, kawiarnie, zakłady fryzjerskie, kluby czy baseny próbuje wyłączyć swoją odpowiedzialność za rzeczy pozostawione przez klientów w lokalu. Zazwyczaj odbywa się to poprzez umieszczenie stosownego ostrzeżenia na ścianach (słynne: "Za rzeczy pozostawione w szatni nie odpowiadamy") bądź w regulaminach świadczenia usług. Czy taka odpowiedzialność za rzeczy klienta może zostać skutecznie wyłączona?

1. Czy wywieszka "nie odpowiadamy" jest skuteczna?

Z ugruntowanej linii orzeczniczej wynika, że taka próba wyłączenia odpowiedzialności nie wywołuje skutków prawnych. Jest tak dlatego, że korzystając z punktu usługowego, oprócz zawarcia głównej umowy o świadczenie usług, zawierana jest również dorozumiana, dodatkowa umowa przechowania. Jest ona uregulowana w kodeksie cywilnym, a na jej mocy usługodawca zobowiązuje się do sprawowania pieczy nad rzeczą. Dotyczy to sytuacji użycia przez klienta dostępnego wieszaka bądź szafki.

Właściciele firm często zapominają, że regulaminy nie mogą stać ponad ustawą. Podobnie jest w przypadku ochrony marki – używanie symboli ochronnych bez rejestracji jest karalne, o czym pisaliśmy w artykule: Co oznacza R w kółku i TM przy logo?.

2. Fryzjer, siłownia, basen – kiedy lokal odpowiada?

W szczególności wątpliwości w kwestii odpowiedzialności nie budzi sytuacja pozostawienia rzeczy podczas korzystania przez klienta z:

• usług fryzjerskich,
• siłowni (klubów fitness),
• basenu.

Są to sytuacje, gdy dla wykonania danej usługi przez lokal konieczne jest zdjęcie odzieży wierzchniej przez klienta czy też odłożenie torebki bądź plecaka.

Jeśli prowadzisz klinikę medycyny estetycznej lub salon beauty, musisz pamiętać, że odpowiedzialność dotyczy nie tylko rzeczy klienta, ale też sposobu promowania usług, co szerzej omawialiśmy we wpisie: Nowe przepisy dot. reklamy wyrobów medycznych.

3. Restauracje – obsługa kelnerska a bary szybkiej obsługi

Dłuższej chwili zastanowienia wymaga natomiast aspekt odpowiedzialności lokali gastronomicznych. Jest ona bowiem uzależniona od charakteru takiego lokalu.

Zgodnie z orzecznictwem zakład gastronomiczny odpowiada za utratę lub uszkodzenie odzieży wierzchniej pozostawionej przez konsumenta nie tylko wtedy, gdy w zakładzie jest płatna, strzeżona szatnia, lecz również i wówczas, gdy z charakteru lokalu i rodzaju spożywanych posiłków wynika, że konsumenci z reguły pozostawiają odzież wierzchnią na znajdujących się w zakładzie wieszakach. Od tej odpowiedzialności nie zwalnia ogłoszenie, że zakład za pozostawioną przez konsumenta odzież nie odpowiada.

Ważne rozróżnienie:

• Obsługa kelnerska: Pewną wskazówką jest to, czy klienci obsługiwani są przez kelnerów. W takim przypadku zwyczajowo przed spożyciem posiłku klient ściąga odzież wierzchnią i lokal ponosi odpowiedzialność.
• Bary szybkiej obsługi: Odmiennie przedstawia się sprawa w lokalach nastawionych na masową obsługę (np. bary samoobsługowe, fast-food, poczekalnie dworcowe). W tych przypadkach obowiązkiem klienta jest czuwanie nad garderobą i rzeczami wniesionymi do lokalu.

4. Kary od UOKiK za klauzule niedozwolone

Powyższy problem nie ma jedynie wymiaru indywidualnego i został zauważony przez organ ochrony konsumentów. W sprawach dotyczących przechowywania rzeczy w szafkach (m.in. w jednym z klubów fitness oraz na pływalni) Prezes UOKiK uznał, że stosowanie praktyk mających wyłączyć odpowiedzialność podmiotów narusza interes konsumentów.

Podmioty te zostały ukarane karą pieniężną. Takie decyzje powinny być przestrogą dla innych usługodawców. Prowadzenie biznesu wiąże się z wieloma ryzykami prawnymi, dlatego warto rozważyć bezpieczną formę działalności – sprawdź, jakie zalety ma spółka komandytowa w kontekście ochrony majątku.