Czym jest Rejestr Ciąż i w jakim celu będzie prowadzony?

3 października 2022

1 października 2022 roku wszedł w życie kontrowersyjny przepis Rozporządzenia Ministra Zdrowia, który wprowadził tzw. rejestr ciąż. Przepisy te dotyczą szczegółowego zakresu danych zdarzenia medycznego przetwarzanego w systemie informacji oraz sposobu i terminów przekazywania tych danych do Systemu Informacji Medycznej (SIM). Wielu pacjentów zadaje sobie pytanie: czy jest rejestr ciąż obowiązkowy i kto ma do niego dostęp?

1. Podstawa prawna – czym jest rejestr ciąż?

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 litera m) ww. rozporządzenia: „Usługodawca przekazuje do SIM dane identyfikujące świadczenie zdrowotne, które obejmują informacje o ciąży usługobiorcy, o ile usługodawca uzyska je w związku z udzielaniem świadczenia zdrowotnego lub realizacją istotnej procedury medycznej”.

Powyższy zapis budzi niepokój zarówno wśród kobiet, które już są w ciąży, jak i wśród tych, które ciążę planują. Niejednokrotnie spotkaliśmy się również z niepewnością samych lekarzy. Do tej pory bowiem nie mieli takiego obowiązku – do 30 września 2022 r. lekarz mógł sam podjąć decyzję, czy takiego wpisu do SIM dokonać. Od 1 października 2022 r. wpis ten stał się obowiązkowy.

2. Czy wpis do rejestru jest obowiązkowy? (Prywatne wizyty)

Obowiązek ten jest ograniczony do sytuacji, w której lekarz dowie się o ciąży pacjentki w związku z udzielaniem jej świadczenia medycznego. Jednakże przepis jest skonstruowany tak, że pacjentka nie ma możliwości ani zakazania lekarzowi wpisania danych o ciąży, ani usunięcia ich z systemu. Nawet brak zgody pacjentki lub jej wyraźny sprzeciw nie zwalnia lekarza z konieczności realizacji obowiązku przekazywania danych do SIM.

Co istotne, rejestr kobiet w ciąży obejmuje również wizyty udzielane prywatnie (w gabinetach, które nie mają kontraktu z NFZ). W kwestiach ochrony prywatności warto zapoznać się również z naszym artykułem: O czym mówi nam RODO?.

3. Jak długo informacja o ciąży będzie widniała w SIM?

Informacja o ciąży pacjentki zniknie, kiedy zakończy się ona porodem. A co w przypadku poronień? Jak podaje Ministerstwo Zdrowia – o zakończeniu ciąży w wyniku poronienia zaraportuje usługodawca, którego pracownik medyczny rozpoznał u pacjentki zakończenie ciąży.

A jeżeli do poronienia dojdzie w domu, a kobieta nie zgłosi się do lekarza? W takim przypadku informacja o ciąży w SIM będzie widniała maksymalnie do pierwotnie zaraportowanej daty porodu.

4. Kto ma dostęp do informacji w rejestrze ciąży?

Automatyczny dostęp do przedmiotowej informacji przysługuje:

• Pracownikowi medycznemu, który wytworzył daną informację lub kontynuuje leczenie w tym samym podmiocie.
• Lekarzowi, pielęgniarce i położnej POZ (wybranym przez pacjenta).
• Każdemu pracownikowi medycznemu w przypadku zagrożenia życia.
• Sądom i prokuraturom.

W każdym innym przypadku dostęp do informacji medycznych wymaga zgody pacjenta.

5. Jaki jest cel wprowadzenia rejestru?

Wydaje się, iż każdy pacjent ma prawo do poszanowania jego prywatności. Ministerstwo Zdrowia podaje, iż rejestr ciąż wymagał uzupełnienia ze względu na bezpieczeństwo farmakoterapii – aby uniknąć sytuacji, w której kobieta w ciąży przyjmie leki niewskazane w tym stanie (np. trafiając na SOR w stanie nieprzytomności).

Rozsądne tłumaczenie, ale budzi wątpliwości fakt, że dostęp do tych danych posiadają również prokuratura i sądy na podstawie art. 217 Kodeksu postępowania karnego. Ze względu na aktualną sytuację społeczną oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego ograniczający prawo do aborcji, wielu zastanawia się nad prawdziwym celem tych zmian.

Z prawnego punktu widzenia należy zwrócić uwagę, że ustawodawca (na dzień 1 października 2022 r.) nie przewidział żadnych sankcji za niewpisanie danych o ciąży do rejestru SIM. Musimy mieć jednak na względzie, że sytuacja prawna może ulec zmianie.